Burza nad jeziorem i rzeką

            Chyba każdy uwielbia odpoczywać nad jeziorem lub rzeką, jednak trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że woda jest bardzo dobrym przewodnikiem elektrycznym, dlatego też przebywanie w takich miejscach podczas burzy związane jest z ogromnym ryzykiem rażenia piorunem. Dotyczy to zarówno porażenia bezpośredniego (piorun trafia w człowieka), jak i pośredniego (piorun uderza w lustro wody rażąc tym samym osoby, które się w niej znajdują lub poprzez napięcie krokowe – na lądzie). Ludzie chcąc skorzystać z przyjemnej, upalnej pogody często nie zwracają uwagi na oznaki na niebie, dlatego też kluczową zasadą bezpieczeństwa jest słuchanie komunikatów pogodowych oraz obserwacja zmian zachodzących na niebie. Jeśli zauważymy, że chmury zaczynają się piętrzyć i posiadają ciemną podstawę – powinniśmy wiedzieć o tym, że istnieje ryzyko rozwoju tych chmur i wystąpienia z nich wyładowań atmosferycznych. Więcej o wizualnych oznakach nadejścia burzy jest opisane w ARTYKULE.

Fot. Małgorzata Telus-Woźnicka

Najważniejszy jest zdrowy rozsądek, a ten mówi: jeśli z prognozy pogody wynika, że istnieje ryzyko wystąpienia burzy – zrezygnujmy z wypadu nad wodę. Nie zawsze jednak ludzie się stosują do zaleceń. Co zrobić, jak już nas spotka burza?

 

W trakcie burzy

  • Jeśli widzisz zbliżające się oznaki burzy jak najszybciej wyjdź z wody!

  • Jeśli jesteś na łódce, kajaku, jachcie – jak najszybciej przypłyń do brzegu!

  • Poszukaj schronienia (samochód, budynek)!

  • Jeśli nie znalazłeś schronienia, ukucnij ze złączonymi nogami!

  • Jeśli jesteś w aucie, nie parkuj pod drzewem ani linią wysokiego napięcia!

  • Unikaj otwartej przestrzeni!

  • Pod żadnym pozorem nie chowaj się pod drzewem, słupami, masztami!

  • Unikaj wzniesień i cieków wodnych!

  • Nie biegaj! Nie jedź rowerem!

  • Pozbądź się metalowych rzeczy!

  • Jeśli jesteś świadkiem porażenia piorunem, zadzwoń po pogotowie, zadbaj o własne bezpieczeństwo i zastosuj pierwszą pomoc!

Jak rozpoznać szkwał?

        Dla każdej osoby, która przebywa nad jeziorem w wodzie na lądzie czy w wodzie i co więcej – żegluje, niebezpieczny staje się szkwał. Osoby posiadające patent żeglarza zapewne mają w małym paluszku, w jaki sposób rozpoznawać takie zagrożenie, jednak z doświadczenia wiemy o tym, iż zdarzały się sytuacje, w których jachty nie zdążyły zacumować do portu i skończyło się to tragicznie. Było to 21 sierpnia 2007 roku.

            Zbliżający się szkwał związany z burzą można rozpoznać zarówno na radarach meteorologicznych, jak i wizualnie, w miejscu obserwacji. Aby rozpoznać sygnaturę radarową związaną z linią szkwału, należy mieć przede wszystkim dostęp do internetu na smartfonie. W internecie za darmo można rozpoznać sytuację poprzez wpisanie w przeglądarkę strony: misi.ayz.pl/pogodynka. Linia szkwału wyglądać może następująco:

Znalezione obrazy dla zapytania linia szkwału radarźródło: chojnice.com via pogodynka.pl

Znalezione obrazy dla zapytania linia szkwału radarźródło: burzelniska.pl via pogodynka.pl

Znalezione obrazy dla zapytania linia szkwału odbiciowośćźródło: lowcyburz.pl via pogodynka.pl

       Jeżeli chodzi o wizualne obserwacje, to zauważymy zbliżający się w dość szybkim tempie wał chmurowy na czele chmury burzowej, często obniżony i postrzępiony u postawy z wieloma pasmami. To nic innego, jak chmura szelfowa:

Fot. Przemysław Niepokojczycki

chmura szelfowaFot. Małgorzata Telus-Woźnicka

Fot. Małgorzata Telus-Woźnicka

Fot. Michał Muras

Fot. Marcin Drzazga

Autor: Marcin Drzazga

 

          Inną oznaką niebezpieczeństwa jest downburst przejawiający się, jako „stopa deszczu”. Widoczne jest działanie bardzo silnych prądów zstępujących, które kierują deszcz prostoliniowo tuż przed nadejściem ściany deszczu. Towarzyszy temu ogromny, szkwałowy wiatr. Oznaka wygląda następująco:

Znalezione obrazy dla zapytania rain footźródło: flame.org

Szkwał jest o tyle niebezpieczny, że prędkości wiatru mogą osiągać wartości nawet powyżej 100 km/h. Następuje natychmiastowy podmuch silnego wiatru. Do tego dochodzi ulewny deszcz, fale i pioruny. Będąc na łodzi w takiej sytuacji stajemy się w śmiertelnym zagrożeniu! W przypadku nieszczęśliwego zdarzenia, należy niezwłocznie powiadomić służby ratownicze:

WOPR
601 100 100

numer alarmowy
112

Wiele się słyszy o białym szkwale kojarzonym podczas tragedii na Mazurach w 2007 roku. Biały szkwał w przeciwieństwie do szkwału związanego z chmurą burzową powstaje podczas bezchmurnego nieba. Można go rozpoznać poprzez białą zawiesinę nad taflą wody, zbliżającą się do miejsca obserwacji oraz załamujące się fale m miejscu przemieszczania tej zawiesiny.

Osobom, które są zainteresowane żeglarstwem oraz meteorologią, polecamy podręcznik „Meteorologia dla żeglarzy” Jacka Czajewskiego:

Znalezione obrazy dla zapytania meteorologia dla żeglarzy

 

O czym kajakarze powinni pamiętać?

               Burze na rzece są równie niebezpiecznie, jak na jeziorze. Szczególnie narażeni są kajakarze. Osoby, które planują spływ kajakowy w pierwszej kolejności powinny sprawdzić prognozę pogody. Jeśli w danym dniu istnieje ryzyko (nawet minimalne) burzy, konieczne jest przełożenie wycieczki. Mimo, iż burze występują głównie w godzinach popołudniowych (nie jest to żadną regułą!), spływ kajakowy może się przedłużyć z różnych powodów, lub burze mogą nas zastać szybciej, niż przypuszczano i wtedy jesteśmy w tarapatach. Najgorsze, co możemy zrobić w takiej sytuacji, to wpaść w panikę! Chociaż wiadomo, że związane jest to z ogromnym przeżyciem i strachem, w czasie burzy trzeba myśleć rozsądne – powinniśmy jak najszybciej dobić do brzegu! Jednak, zróbmy to delikatnie, aby nie przewrócić kajaku. Nie wysiadajmy z łodzi bokiem do fali. Jeżeli chodzi o brzeg, najlepiej, aby był pozbawiony drzew, jednak odkryty teren jest równie niebezpieczny. Najlepiej jest schować się w krzakach z daleka od wody, ukucnąć z nogami złączonymi do siebie, rozproszyć się i w takiej pozycji przeczekać burzę. Na koniec trzeba dodać, że zawsze obowiązkowo trzeba mieć założony kapok i posiadać dostęp do mobilnych aplikacji pogodowych. Warto zainstalować np. burzowo.info. Niezbędna jest także obserwacja nieba.

Ważna informacja dla wędkarzy!

                W bezpośrednim zagrożeniu są również wędkarze. W źródłach internetowych można poszukać wiele zdarzeń związanych ze śmiercią wędkarzy w wyniku porażenia piorunem. Jak już wspomniano na samym początku artykułu, woda jest bardzo dobrym przewodnikiem prądu. Wędkarze pozostający w pobliżu rzek, stawów, jezior ryzykują utratą zdrowia lub życia, ponieważ wiązki elektryczne mogą przez wilgotne podłoże z łatwością przedostać się na organizm ludzki. Zagrożeniu sprzyja samo posiadanie wędki. Dotyczy to zarówno jej budowy (włókno węglowe jest dobrym przewodnikiem) oraz kształtu (podłużne i ostre zakończenie stwarza mały opór, dzięki czemu z łatwością może się tutaj utworzyć kanał piorunowy). Wędkarze z reguły posiadają wiele metalowych rzeczy (kołowrotki, haczyki, krzesełka itp.), w czasie burzy nie powinno się dotykać metalu z uwagi na duże ryzyko porażenia. Wędkarza dotyczą te same reguły, jak i każdego, kto przebywa nad wodą (wspomniano o tym powyżej). Nie należy wybierać się na ryby, jeśli istnieje ryzyko wystąpienia burzy (nawet, jeśli ryby w takiej pogodzie lepiej „biorą”). W przypadku zbliżającej się burzy należy jak najszybciej poszukać schronienia. Najlepszym rozwiązaniem będzie samochód, jednak należy pamiętać, aby nie parkować pod drzewami i liniami wysokiego napięcia. Należy również pozamykać wszystkie okna w aucie.

Mimo, iż nad większymi jeziorami w Polsce jest rozbudowany system ostrzegania, wiedza i rozsądek ludzki stanowią kluczową rolę, jeżeli chodzi o ochronę zdrowia i życia podczas burz nad jeziorem lub rzeką.

Opracowanie: Małgorzata Telus-Wożnicka