O bezpieczeństwie w górach

Nie od dziś wiadomo, że pogoda w górach zmienia się w gwałtownym tempie. Burze, które występują w górach stanowią nie lada niebezpieczeństwo dla turystów. Pasma górskie wpływają w znacznym stopniu na rozwój zjawisk  konwekcyjnych. Aby powstała burza, musza być zachowane warunki takie, jak chwiejność atmosfery, wysoka wilgotność powietrza a sprzyja temu czynnik unoszący. Tym czynnikiem może być właśnie pasmo górskie, które wspomaga proces kondensacji pary wodnej z uwagi na szybkie wślizgiwanie się powietrza w wyższe partie atmosfery. Równowaga w atmosferze zostaje zakłócona wskutek czego w bardzo szybkim tempie zaczynają tworzyć się chmury burzowe – Cumulonimbus.

Będąc w górach podczas burzy musimy sobie zdawać sprawę z tego, że znajdujemy się w obszarze podwyższonego zagrożenia porażenia prądem elektrycznym o olbrzymim potencjale mimo, iż pioruny nie zawsze uderzają w najwyższe punkty, ale najbardziej naładowane. Gdyby tak było, po stronie Polskich Tatr obrywały by tylko Rysy z kolei w Karkonoszach Śnieżka. Oczywiście z najgorszą sytuacją, z jaką możemy się spotkać, to taka, w której burza zastanie nas na szczycie niezależnie od jego wysokości. Pioruny w Tatrach najczęściej uderzają w Giewont oraz Świnicę. Te dwa szczyty posiadają specyficzny, stożkowy kształt, dzięki czemu pole elektromagnetyczne układa się sprzyjająco dla wystąpienia wyładowań atmosferycznych. Niebezpieczną sytuację nasila obecność łańcuchów i klamer zbudowanych z metalu, z kolei na Giewoncie jest postawiony 17,5 – metrowy, żelazny krzyż. Giewont był miejscem wielu wypadków w tym śmiertelnych wynikających z uderzenia piorunów. Na szczęście statystycznie wypadki tego typu zdarzają się coraz rzadziej dzięki wzmożonej świadomości ludzkiej. Mimo to, nadal w górach można spotkać turystów, którzy nie przejmują się pogarszającą się pogodą i udają się na zdobywanie wysokich szczytów:

Dzień przed…

Jeśli planujemy wycieczkę wysokogórską, już dzień przed powinniśmy słuchać komunikatów pogodowych. Zdrowy rozsądek to podstawa bezpieczeństwa, dlatego jeśli usłyszymy w radiu lub przeczytamy w internecie, że istnieje możliwość wystąpienia burzy (nawet słabej, lokalnej), przełóżmy wędrówkę na inny dzień. Zamiast udawać się na Kościelec (ten szczyt w trakcie deszczu jest śmiertelnie niebezpieczny), Czerwone Wierchy lub na Orlą Perć, lepiej jest w takich dniach trzymać się dolin lub po prostu pozostać w ośrodku lub mieście. Warto obejrzeć mapę topograficzną i poszukać potencjalnego schronienia. Koniecznie musimy znać lokalizację schronisk oraz zapisać w telefonie komórkowym (należy go naładować) numer do Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego lub Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego:

985

W dniu zagrożenia…

Aby zminimalizować ryzyko, że na szlaku spotka nas burza, powinniśmy wyjść o jak najwcześniejszej porze dnia, gdyż ze statystyk synoptycznych wynika, iż burze występują głównie w godzinach popołudniowych, jednak nie zawsze tak musi być. Powinniśmy obserwować chmury. Jeśli w szybkim tempie tworzą się białe chmury kłębiaste, należy mieć na uwadze, że mogą się przekształcić w chmury burzowe o ciemnej podstawie i wysokiej rozciągłości pionowej. Istnieje szereg różnych aplikacji mobilnych, dzięki którym możemy określić, czy w naszym położeniu znajdują się komórki burzowe oraz czy zmierzają w naszą stronę. Są to:

  • Burzowo.info
  • Blitzortung
  • Radary meteorologiczne
  • Niezbędnik łowcy burz
  • Meteo ICM. Prognoza numeryczna
  • Monitor burz

Gdy spotka nas burza…

Zaraz gdy usłyszymy pierwsze grzmoty, niezwłocznie należy się udać do schroniska bądź do niższych partii dolin. Nie kontynuujemy wędrówki nawet, jeśli jesteśmy tuż przed szczytem. Może to się skończyć tragicznie.

Najważniejsze zasady zachowania bezpieczeństwa w trakcie burzy w górach:

  • Unikaj szczytów, samotnych drzew oraz skał!

  • Poszukaj schronienia (schronisko, szałas)!

  • Unikaj zagłębień terenu w w jaskiniach i grotach (ryzyko zalania)!

  • Unikaj sztucznych, metalowych ułatwień, jak łańcuchy, klamry czy drabinki!

  • Pozbądź się metalowych rzeczy!

  • Unikaj strumieni wodnych!

  • Jeśli przechodzi nad Tobą burza, ukucnij i złącz stopy!

  • Nie kładź się, nie stój, nie biegaj!

  • Jeśli idziesz z grupą, rozproszcie się (mniejsza szansa porażenia wielu osób jednocześnie)!

  • W przypadku wystąpienia bardzo silnego wiatru – unikaj terenów leśnych!

  • Zachowaj spokój i zdrowy rozsądek!

  • W przypadku porażenia innych osób, zadzwoń po pomoc: 985, zadbaj o swoje bezpieczeństwo oraz zastosuj zasady pierwszej pomocy!

 

Niebezpośrednim zagrożeniem wynikającym z uderzenia pioruna mogą okazać się lawiny kamienne. Na szlaku mogą nas spotkać również ulewy, silny wiatr oraz grad. Utrudnione warunki meteorologiczne, śliskie wilgotne skały wzmagają ryzyko niebezpiecznych wypadków.

Dla osób, które planują wyjazd w góry niezależnie od miejsca i pory roku, polecamy książkę Michała Jagiełły – znanego Taternika pt. „Wołanie w górach – wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach”. Zmienia ona świadomość relacji człowiek – góry i wzbudza zdrowy rozsądek.

 

„Góry nie uciekną, nie dziś to jutro zdobędziemy szczyty, a życie mamy tylko jedno.” Szymek

Opracowanie: Małgorzata Telus-Woźnicka